Kısa cevap: Depresyonda yaygın kullanılan standart TMS protokolü haftada 5 gün, 4–6 hafta sürer; bu da yaklaşık 20–30 seans demektir. Bir seansın süresi protokole göre 3 ila 40 dakika arasında değişir. Hızlandırılmış protokollerde günde birden fazla seans uygulanarak toplam süre 5 güne kadar inebilir. Kesin sayıyı tanı, protokol ve klinik yanıt belirler.
“Kaç seans?” sorusu, TMS gündeme geldiğinde en sık sorulan soru. Cevabın tek bir rakam olmamasının nedeni basit: TMS tek bir protokol değil, tanıya ve cihaza göre değişen bir protokoller ailesi. Aşağıda hem standart uygulamayı hem de son yıllarda öne çıkan kısa protokolleri, yayımlanmış çalışmalardaki sayılarla birlikte bulacaksınız.
Standart depresyon protokolü: 4–6 hafta, 20–30 seans
Depresyonda en yaygın uygulama, sol dorsolateral prefrontal kortekse (DLPFC) haftada 5 gün uygulanan seanslardan oluşur. Çok merkezli THREE-D çalışmasında bu program 4 hafta boyunca haftada 5 gün olarak uygulanmıştır; yani 20 seans (Blumberger ve ark., The Lancet, 2018).
Klinik uygulamada bu sayı çoğu zaman 30 seansa kadar uzatılır ve ardından seans sıklığının kademeli olarak azaltıldığı bir geçiş dönemi eklenebilir. Sol prefrontal bölgeye yönelik günlük uygulamanın etkililiği, sham (yalancı uyarım) kontrollü çok merkezli bir çalışmayla gösterilmiştir (George ve ark., Archives of General Psychiatry, 2010).
Bir seans ne kadar sürer?
Seans süresi, uygulanan uyarım biçimine göre belirgin şekilde değişir. THREE-D çalışmasında karşılaştırılan iki protokolün süreleri şöyleydi: klasik 10 Hz uyarımda seans başına 2.000–3.000 darbe ve 20–30 dakika; aralıklı theta burst (iTBS) uyarımda ise 600 darbe ve yaklaşık 3 dakika. Çalışma, 4 haftalık programın sonunda iTBS’in klasik protokole göre daha kötü sonuç vermediğini (non-inferiority) ortaya koymuştur.
Seansın kendisi kadar hazırlık da süreye dahildir. İlk seansta motor eşik belirlenir ve uyarım dozu kişiye göre ayarlanır; bu nedenle ilk randevu sonrakilerden uzun sürer. Sürecin adım adım işleyişi için: TMS Nasıl Uygulanır? Seans Süreci.
Protokollere göre seans sayısı
| Protokol | Seans süresi | Takvim | Toplam seans |
|---|---|---|---|
| Standart 10 Hz (depresyon) | 20–30 dakika | Haftada 5 gün, 4–6 hafta | 20–30 |
| iTBS / theta burst (depresyon) | Yaklaşık 3 dakika | Haftada 5 gün, 4–6 hafta | 20–30 |
| Derin TMS — OKB | 18 dakika | Günlük, 6 hafta | Yaklaşık 30 |
| Derin TMS — sigara bırakma | 18 dakika | 3 hafta günlük + 3 hafta haftada 1 | 18 |
| Hızlandırılmış (SNT / SAINT) | Günde 10 seans | 5 ardışık gün | 50 |
Tabloyu yana kaydırarak tamamını görebilirsiniz.
Tablodaki sayılar, ilgili protokollerin yayımlanmış çalışma ve üretici tanımlarındaki değerlerdir. Bireysel uygulama planı bunlardan farklılaşabilir.
Hızlandırılmış protokoller: 5 günde 50 seans
Son yıllarda en çok konuşulan gelişme, seansların haftalara yayılmak yerine günlere sıkıştırıldığı hızlandırılmış protokoller. Stanford Neuromodulation Therapy (SNT/SAINT) çalışmasında günde 10 iTBS seansı, 5 ardışık gün boyunca uygulanmış; toplam 50 seans ve günde 18.000 darbe verilmiştir. Seanslar arasında 50–90 dakikalık aralıklar bırakılmıştır (Cole ve ark., American Journal of Psychiatry, 2022).
Çalışmada aktif kolda katılımcıların %79’u (14 kişinin 11’i), sham kolunda ise %13’ü (15 kişinin 2’si) 4 haftalık izlem süresince remisyona ulaşmıştır. Bu oranlar dikkat çekici olmakla birlikte örneklem çok küçüktür (toplam 29 katılımcı); sonuçların daha geniş çalışmalarla doğrulanması gerekmektedir. Ayrıca bu protokol, hedefin görüntüleme ile kişiselleştirilmesini ve yoğun bir klinik program yürütülmesini gerektirir.
Seans sayısını ne belirler?
- Tanı. Depresyon, OKB ve sigara bırakma protokolleri farklı seans sayıları ve takvimler kullanır.
- Protokol ve cihaz. Klasik 10 Hz, iTBS ve derin TMS farklı sürelerle çalışır.
- Klinik yanıt. Süreç ilerledikçe yapılan değerlendirmeler, seans sayısının uzatılması veya programın gözden geçirilmesi kararını etkiler.
- Eşlik eden tedaviler. İlaç ve psikoterapiyle birlikte yürütülen planlarda takvim buna göre kurgulanır. Ayrıntı: TMS, İlaç Tedavisi ve Psikoterapi.
- Uygunluk ve güvenlik. Nöbet öyküsü, metal implant gibi durumlar planı değiştirebilir. Ayrıntı: TMS Yan Etkileri, Güvenlik ve Uygunluk.
Etki hangi seansta başlar?
TMS’in etkisi kümülatiftir; tek bir seansla değil, seansların birikmesiyle ortaya çıkar. Değişimin genellikle ikinci ile dördüncü haftalar arasında fark edilmeye başlandığı bildirilir, ancak bu süre kişiden kişiye belirgin şekilde farklılık gösterir. Bazı bireylerde belirgin değişim programın son haftalarında görülür. Bu nedenle seans sayısını erken aşamada değerlendirmek yanıltıcı olabilir.
Program bittikten sonra ne oluyor?
Program tamamlandığında süreç hekim tarafından yeniden değerlendirilir. Bazı durumlarda seans sıklığı kademeli olarak azaltılarak bir geçiş dönemi planlanır; bazı durumlarda ise izlem, ilaç ve psikoterapiyle sürdürülür. Endikasyon bazında kanıt düzeyleri ve önerilen protokoller, uluslararası kanıta dayalı kılavuzlarda ayrıntılı biçimde derecelendirilmiştir (Lefaucheur ve ark., Clinical Neurophysiology, 2020).
TMS’in genel çalışma prensibi için TMS Nedir? sayfasına, uygulama alanlarının tamamı için TMS Uygulanan Tedaviler sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TMS tedavisi kaç seans sürer?
Depresyonda yaygın uygulama haftada 5 gün, 4–6 hafta boyunca toplam 20–30 seanstır. OKB protokolü altı haftaya yayılan günlük seanslardan, sigara bırakma protokolü ise toplam 18 seanstan oluşur. Kesin sayıyı hekim değerlendirmesi belirler.
Bir TMS seansı ne kadar sürer?
Klasik 10 Hz protokolünde seans 20–30 dakika, aralıklı theta burst (iTBS) protokolünde yaklaşık 3 dakika, derin TMS uygulamalarında ise 18 dakika sürer. İlk seans, motor eşik belirlendiği için daha uzundur.
Haftada kaç gün seansa gidilir?
Standart protokolde haftada 5 gün, art arda günlerde uygulanır. Sigara bırakma protokolünde ilk üç hafta günlük, sonraki üç hafta haftada bir seans yapılır. Hızlandırılmış protokollerde ise günde birden fazla seans uygulanır.
5 günde biten TMS protokolü var mı?
Evet. Stanford Neuromodulation Therapy (SNT/SAINT) protokolünde günde 10 seans, 5 ardışık gün boyunca uygulanır ve toplam 50 seans yapılır. Çalışma sonuçları umut verici olmakla birlikte örneklem küçüktür ve protokol özel bir klinik altyapı gerektirir.
Seansları aksatırsam ne olur?
TMS’in etkisi seansların birikmesine dayandığı için programın düzenli sürdürülmesi önem taşır. Aksama durumunda takvimin nasıl düzenleneceğine hekim karar verir; kaçırılan seansların telafi edilip edilmeyeceği klinik duruma göre değişir.
Seans sayısı kişiye göre değişir mi?
Evet. Tanı, seçilen protokol, klinik yanıt, eşlik eden tedaviler ve uygunluk değerlendirmesi seans sayısını etkiler. Standart aralıklar bir çerçeve sunar; bireysel plan bu çerçeve içinde hekim tarafından belirlenir.
Temel bilimsel kaynaklar
- Blumberger DM, ve ark. (2018). Effectiveness of theta burst versus high-frequency repetitive transcranial magnetic stimulation in patients with depression (THREE-D): a randomised non-inferiority trial. The Lancet. PubMed
- Cole EJ, ve ark. (2022). Stanford Neuromodulation Therapy (SNT): A Double-Blind Randomized Controlled Trial. American Journal of Psychiatry. PubMed
- George MS, ve ark. (2010). Daily left prefrontal transcranial magnetic stimulation therapy for major depressive disorder: a sham-controlled randomized trial. Archives of General Psychiatry. PubMed
- Carmi L, ve ark. (2019). Efficacy and Safety of Deep Transcranial Magnetic Stimulation for Obsessive-Compulsive Disorder: A Prospective Multicenter Randomized Double-Blind Placebo-Controlled Trial. American Journal of Psychiatry. PubMed
- Lefaucheur JP, ve ark. (2020). Evidence-based guidelines on the therapeutic use of rTMS: An update (2014–2018). Clinical Neurophysiology. PubMed
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. TMS uygulaması hekim değerlendirmesi gerektirir.