TMS Tedavisinin Etkisi Kalıcı mı? Nüks ve İdame Seansları

Kısa cevap: Etki kalıcı olabilir, ancak garanti değildir. İdame uygulanmayan izlemlerin meta-analizinde, akut kürde yanıt alan kişilerin %66,5’i üçüncü ayda, %52,9’u altıncı ayda ve %46,3’ü on ikinci ayda yanıtını korumuştur. Yani bir yıl sonunda kabaca her iki kişiden biri kazanımını sürdürmektedir. Nüks olduğunda kür yeniden uygulanabilir.

Bu soru genellikle kür bitiminde sorulur ve haklı bir sorudur: haftalarca süren bir programın ardından kazanılan iyiliğin ne kadar süreceğini bilmek, sonraki planı belirler. Aşağıda hem kontrollü çalışmaların hem de klinik pratiğin verilerine bakıyoruz.

Önce tanım: “kalıcı” ne demek?

Literatürde kalıcılık iki ayrı ölçüyle takip edilir ve bunlar karıştırıldığında oranlar yanıltıcı hale gelir.

• Yanıtın korunması (sustained response): Kür sonunda yanıt vermiş bir kişinin, izlem süresince yanıt ölçütünü (belirtilerde ≥%50 azalma) sürdürmesi.
• Nüks (relapse): Belirtilerin, tanımlı bir eşiğin üzerine yeniden çıkması.

Bu iki terimin ne anlama geldiği için: TMS Tedavisi İşe Yarıyor mu?

İdame uygulanmadığında: aylara göre dayanıklılık

2002–2018 arasındaki 19 çalışmayı bir araya getiren sistematik derleme ve meta-analiz, akut kürde yanıt alan kişilerde — idame uygulanmadan — yanıtın ne kadar sürdüğünü inceledi (Senova ve ark., Brain Stimulation, 2019).

Tabloyu yana kaydırarak tamamını görebilirsiniz.

Araştırmacıların sonucu şu: rTMS dayanıklı bir tedavidir ve başarılı bir akut kürün ardından bir yıla kadar yaklaşık %50 düzeyinde korunan yanıt oranı görülmektedir. On ikinci ay verisinin daha az çalışmaya ve daha az kişiye dayandığına, bu nedenle güven aralığının genişlediğine dikkat etmek gerekir.

Gerçek dünyada 12 aylık izlem

Klinik pratikte yürütülen çok merkezli bir izlem çalışmasında, akut TMS kürünü tamamlayan 257 kişi 52 hafta boyunca takip edildi (Dunner ve ark., Journal of Clinical Psychiatry, 2014). Sonuçlar:

• Kür sonunda yanıt veya remisyon ölçütünü karşılayan 120 kişinin 75’i (%62,5) izlem boyunca yanıt ölçütünü korudu.
• Tam remisyon ölçütünü karşılayan 78 kişinin 55’i (%70,5) 12 ay boyunca nüks etmedi.
• İzlem süresince katılımcıların %36,2’si (93 kişi) TMS’in yeniden uygulanmasını aldı.

Aynı çalışmada dikkat çekici bir eğilim daha var: sonraki nüks oranı, akut kür sonundaki iyileşmenin derinliğiyle ters yönde ilerliyordu. Yeniden uygulama alan grup içinde nüks, akut kürde yanıt vermemiş olanlarda %80,0 iken, tam remisyona ulaşmış olanlarda %34,4 düzeyindeydi. Kısacası kürü ne kadar derin bir düzelmeyle bitirdiğiniz, sonrasını etkiliyor.

Neden iki rakam farklı?

Meta-analizde 12. ayda %46,3 olan oran, klinik izlemde %62,5’e çıkıyor. Fark, ölçüm hatası değil, iki çalışmanın farklı koşulları incelemesinden kaynaklanıyor:

• Meta-analiz idame olmadan bakıyor. Sorusu: “hiçbir ek uygulama yapılmazsa etki ne kadar sürer?”
• Klinik izlemde müdahale sürüyor. Katılımcıların üçte biri yeniden TMS aldı, ilaç ve izlem devam etti. Sorusu: “olağan klinik bakım içinde ne oluyor?”
• Ölçekler ve nüks tanımları farklı. Eşik değiştiğinde oran da değişir.

İkisi birlikte okunduğunda ortaya çıkan tablo şu: TMS’in etkisi kür bitiminde sona ermiyor, ancak zamanla zayıflama eğilimi taşıyor ve izlem bu nedenle sürecin bir parçası.

İdame seansları nüksü önlüyor mu?

Bu başlıkta dikkatli olmak gerekiyor. Dokuz randomize kontrollü çalışmayı ve 837 katılımcıyı kapsayan bir meta-analiz, idame beyin uyarımının nüksü önlemedeki yerini inceledi (Alpha Psychiatry, 2025). Bulgular:

• Tüm yöntemler birlikte değerlendirildiğinde 6. ayda genel etki istatistiksel anlamlılığa ulaşmadı.
• Alt gruplara bakıldığında idame rTMS, tek başına ilaç tedavisine kıyasla nüksü azaltmayla ilişkili bulundu (6. ayda RR 0,43; 9. ayda 0,50; 12. ayda 0,53).
• Ancak yazarlar, incelenen sonuçlar için kanıt kalitesini “çok düşük ile düşük” arasında derecelendirdi.

Dürüst okuma şu: idame rTMS umut verici bir yaklaşımdır ve mevcut veriler nüksü azaltabileceğine işaret eder; fakat kanıt düzeyi, akut tedavideki kadar sağlam değildir. Bu nedenle idame kararı standart bir reçete değil, kişiye özel bir klinik değerlendirmedir. İdame protokolleri arasında da tek bir uzlaşı yoktur; seans sıklığı ve süresi merkezden merkeze değişir.

Nüks riskini ne etkiler?

• Kür sonundaki düzelmenin derinliği. Remisyonla biten kürlerde sonraki nüks oranı belirgin biçimde daha düşük bulunmuştur.
• Eşlik eden tedavilerin sürdürülmesi. İlaç ve psikoterapinin devamı planın parçasıdır: TMS, İlaç Tedavisi ve Psikoterapi.
• Hastalık öyküsü. Epizod sayısı ve direnç düzeyi izlemin sıklığını etkileyebilir.
• Düzenli izlem. Nüksün erken fark edilmesi, müdahalenin erken yapılmasını sağlar.

Nüks olursa kür yeniden uygulanabilir mi?

Evet, TMS yeniden uygulanabilen bir yöntemdir. 12 aylık klinik izlemde katılımcıların %36,2’si yeniden uygulama almıştır. Ayrıca daha küçük ölçekli bir çalışmada, ilk küre yanıt vermiş olmanın yeniden uygulamaya yanıtı öngören tek değişken olduğu bildirilmiştir; ilk kürde yanıt alan 10 kişinin 8’i (%80) yeniden uygulamaya da yanıt vermiştir (Kelly ve ark., 2017).

Yeniden uygulamanın zamanlaması, seans sayısı ve kapsamı klinik değerlendirmeyle belirlenir. Kür yapısı için: TMS Tedavisi Kaç Seans Sürer? Sürecin nasıl ilerlediği için: TMS’in Etkisi Kaçıncı Seansta Başlar?

Sık sorulan sorular

TMS’in etkisi ne kadar sürer?

İdame uygulanmayan izlemlerin meta-analizinde yanıtını koruyanların oranı 3. ayda %66,5, 6. ayda %52,9 ve 12. ayda %46,3’tür. Klinik pratikte, izlem ve yeniden uygulamanın sürdüğü koşullarda 12. ayda %62,5 bildirilmiştir.

Kür bittikten sonra nüks olur mu?

Olabilir. 12 aylık izlemde tam remisyona ulaşan 78 kişinin %70,5’i nüks etmemiştir; kalan grupta ise belirtiler yeniden eşiğin üzerine çıkmıştır. Nüks riski, kür sonundaki düzelmenin derinliğiyle ilişkilidir.

İdame seansı yaptırmalı mıyım?

Bu standart bir öneri değildir. Meta-analiz verileri idame rTMS’in nüksü azaltabileceğine işaret etmekle birlikte, kanıt kalitesi çok düşük ile düşük arasında derecelendirilmiştir. Karar, kişinin öyküsüne ve klinik gidişine göre hekim tarafından verilir.

Nüks olursa TMS tekrar uygulanabilir mi?

Evet. Klinik izlemde katılımcıların %36,2’si yeniden uygulama almıştır. İlk küre yanıt vermiş olmak, yeniden uygulamaya yanıtı öngören en güçlü değişken olarak bildirilmiştir.

İlaçlarımı kür bitince bırakabilir miyim?

Bu karar yalnızca hekime aittir. İzlem çalışmalarında ilaç tedavisi çoğu katılımcıda sürdürülmüştür; eşlik eden tedavilerin devamı, dayanıklılığı etkileyen etkenler arasında sayılmaktadır.

Etkinin zayıfladığını nasıl anlarım?

Genellikle ilk işaretler uyku düzeni, sabah kalkma güçlüğü ve günlük işlere başlama eşiğinde görülür. Bu nedenle kür sonrası izlem, izlenime değil belirli aralıklarla uygulanan değerlendirme ölçeklerine dayandırılır.

Temel bilimsel kaynaklar

• Senova S, ve ark. (2019). Durability of antidepressant response to repetitive transcranial magnetic stimulation: Systematic review and meta-analysis. Brain Stimulation. ScienceDirect
• Dunner DL, ve ark. (2014). A multisite, naturalistic, observational study of TMS for patients with pharmacoresistant major depressive disorder: durability of benefit over a 1-year follow-up period. Journal of Clinical Psychiatry. Tam metin
• Maintenance of Noninvasive Brain Stimulation for Preventing Relapse in Depression: A Systematic Review and Meta-Analysis (2025). Alpha Psychiatry. Tam metin
• Initial Response to Transcranial Magnetic Stimulation Treatment for Depression Predicts Subsequent Response (2017). PMC
• Lefaucheur JP, ve ark. (2020). Evidence-based guidelines on the therapeutic use of rTMS: An update (2014–2018). Clinical Neurophysiology. PubMed

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Yukarıdaki oranlar topluluk düzeyindeki verilerdir ve bireysel sonuç öngörüsü sunmaz. İdame, yeniden uygulama ve ilaç kararları hekime aittir.